W genealogicznych facebookowych grupach dyskusyjnych: flagowej i wrocławsko-śląskiej, wychodząc od postu Ossolineum, zapytałem, czy nasi przodkowie byli świadomi Konstytucji 3 maja 1791 r. Czy mogli wiedzieli o tych wydarzeniach, czy podzielali nadzieję zmian. A jak było u mnie? Przeanalizuję po mojemu, metodycznie.
Sama konstytucja, pierwsza taka europejska, druga taka światowa, uchwalona w kontrowersyjnych okolicznościach, podobnie jak inne ustawy Sejmu Wielkiego, mogła unowocześnić państwo, ale ostatecznie to nie wyszło. Nie mam kompetencji, ambicji ani śmiałości tego streszczać ani rozstrzygać. Ex post wiemy, że była (jest) ważna dla późniejszego poczucia narodowości polskiej.
Należałoby wyjść od tego, według aktualnej mojej wiedzy (choć ta czasami się zmienia), kto spośród między innymi moich przodków:
- wtedy żył — musiałbym znać choć przybliżony rok ich urodzenia (✱) i zgonu (†); każdy przodek musiałby być wtedy dość dorosły, by (powiedzmy) próbować rozumieć, co się dzieje w przestrzeni publicznej, powiedzmy, że musiał mieć co najmniej 15 lat (1791–15=✱<1776); najwcześniej urodzony spośród moich 3×pradziadków (praprapradziadków) przyszedł na świat w 1799, zatem wchodzą w rachubę tylko wcześniejsze pokolenia;
- tam żył — musiałbym znać ich miejsce zamieszkania, tj. na terenie podlegającym królowi polskiemu — wykluczyć więc muszę zabór austriacki i całe tamtejsze korzenie przodków po moim mieczu, którzy od 1772 podlegali cesarzowi habsburskiemu w Wiedniu, jak również królestwo pruskie i całe tamtejsze korzenie wśród przodków po kądzieli, którzy podlegali królowi pruskiemu — choć nie znaczy to, że nie mogli o wydarzeniach zagranicznych w Polsce wiedzieć, ale jako chłopi i w jednej linii mieszczanie, mieli wtedy i tam mniejszy wpływ na sprawy publiczne;
- nie przynależał do chłopstwa – najniższego stanu społecznego, który sam z siebie nie miał mocy sprawczej i istotnego wpływu na uchwalenie konstytucji majowej.
Listę przodków z numeracją w systemie Sosy Kekulégo/Stradonitza zaczytałem z mojej bazy danych. Nie dla wszystkich znam daty i miejsca, z rzetelności takich więc pominę.
Świadkami Konstytucji 3 maja 1791 mogli być u mnie (ale niestety tylko niemymi, bo wszyscy z chłopstwa):
VII pokolenie – pra×4dziadkowie:
- 96. Tomasz Kalinowski (✱≈1759 †1822), Strojec, parafia Praszka, powiat i ziemia wieluńska w województwie sieradzkim, jednakże chłopstwo, czyli pomijalne przy powyższych założeniach względem konstytucji majowej
- 97. Petronela Kościelna (✱≈1760 †1836), Strojec, chłopstwo
- 98. Paweł Zagrodnik (✱1775 †1850), Strojec, chłopstwo
- 108. Antoni Lipczak (✱1772 †1827), Strojec, chłopstwo
- 109. Antonina Krzak (✱≈1771 †1821), Strojec, chłopstwo
VIII pokolenie – pra×5dziadkowie:
- 192. Jakub Łysy (✱≈1722 †1782), Gana, parafia Praszka, chłopstwo
- 194. Maciej Kościelny (✱≈1712 †1801), Strojec, chłopstwo
- 195. Katarzyna ……… (✱≈1725 †1789), Strojec, chłopstwo
- 197. Justyna Krzemińska (✱≈1746 †1800), Strojec, chłopstwo
- 200. Andrzej Kokot (✱≈1735 †1815), Strojec, chłopstwo
- 202. Tomasz Duda (✱≈1754 †1809), Strojec, chłopstwo
- 203. Katarzyna Bartkowska (✱≈1756 †1812), Strojec, chłopstwo
- 204. Walenty Morawiak (✱≈1757 †1808), Strojec, chłopstwo
- 205. Marianna Zagrodnik (✱≈1757 †1794), Strojec, chłopstwo
- 206. Ignacy Nowacki (✱≈1755 †1825), Strojec, chłopstwo
- 207. Gertruda Wicher (✱≈1761 †1822), Strojec, chłopstwo
- 208. Michał Baryła (✱1740 †1793), Strojec, chłopstwo
- 209. Marianna Krzemińska (✱≈1748 †1828), Strojec, chłopstwo
- 210. Bartłomiej Hanas (✱≈1761 †1821), Strojec, chłopstwo
- 211. Jadwiga Strugała (✱≈1758 †1833), Strojec, chłopstwo
- 213. Ewa Owczarek (✱≈1741 †1801), Strojec, chłopstwo
- 214. Krzysztof Słabik (✱≈1768 †1832), Strojec, chłopstwo
- 215. Elżbieta Krupa (✱≈1771 †1821), Strojec, chłopstwo
- 216. Maciej Lipczak (✱≈1730 †1797), Strojec, chłopstwo
- 217. Zofia ……… (✱≈1737 †1797), Strojec, chłopstwo
- 219. Marianna ……… (✱≈1731 †1808), Strojec, chłopstwo
- 220. Marcin Kukuł (✱≈1758 †1808), Wygiełdów, parafia Praszka, chłopstwo
- 221. Ewa Kokot (✱≈1763 †1815), Wygiełdów, chłopstwo
- 228. Józef Rodak (✱1764 †1826), Skomlin, ziemia wieluńska, chłopstwo
- 229. Rozalia Walęcka (✱≈1770 †1834), Skomlin, chłopstwo
- 230. Paweł Matera (✱≈1776 †1844), Skomlin, chłopstwo
- 231. Magdalena ……… (✱≈1762 †1832), Skomlin, chłopstwo
- 236. Antoni Białek (✱≈1756 †1832), Popowice, ziemia wieluńska, chłopstwo
- 237. Gertruda Kołodziej (✱≈1765 †1835), Popowice, chłopstwo
- 238. Szymon Czarnogrodzki (✱≈1768 †1836), Kadłub, ziemia wieluńska, chłopstwo
- 239. Regina Włodarczyk (✱≈1767 †1841), Kadłub, chłopstwo
- 240. Jan Zapłotny (✱≈1758 †1811), Osiek, parafia Cieszęcin, powiat ostrzeszowski na ziemi wieluńskiej, chłopstwo
- 241. Rozalia Wisela (✱≈1765 †1839), Osiek, chłopstwo
- 244. Błażej Zieliński (✱≈1760 †1829), Sokolniki, powiat i ziemia wieluńska, chłopstwo
- 245. Konstancja Cieślik (✱1762 †1825), Sokolniki, chłopstwo
- 246. Wawrzyniec Stefaniak (✱≈1765 †1838), Sokolniki, chłopstwo
- 247. Barbara Garsztych (✱≈1767 †1829), Sokolniki, chłopstwo, chłopstwo
- 248. Karol Marcinkowski (✱1760 †1828), Niedzielsko, Wieluń, chłopstwo
- 249. Marianna Zgądek (✱≈1774 †1844), Niedzielsko, Wieluń, chłopstwo
- 250. Wojciech Spychała (✱≈1771 †1831), Niedzielsko, Wieluń, chłopstwo
- 251. Katarzyna Tomaszek (✱≈1759 †1835), Niedzielsko, Wieluń, chłopstwo
IX pokolenie – pra×6dziadkowie:
- 404. Andrzej Duda (✱≈1724 †1792), Strojec, chłopstwo
- 429. Jadwiga ……… Słabik (✱≈1744 †1804), Strojec, chłopstwo
- 456. Tomasz Rodak (✱≈1727 †1805), Skomlin, chłopstwo
- 457. Magdalena Tomera (✱≈1737 †1809), Skomlin, chłopstwo
- 458. Roch Walęcki (✱≈1734 †1821), Skomlin, chłopstwo
- 459. Apolonia Zaręba (✱≈1746 †1827), Skomlin, chłopstwo
- 486. Idzi Szymaszczyk (✱≈1738 †1828), Osiek, chłopstwo
- 487. Konstancja Pichlak (✱≈1757 †1827), Osiek, chłopstwo
Jedyni niechłopi to wówczas:
- domniemany przodek nr 242 szlachcic Stanisław Nepomucen Myszkowski (✱1777 †1840), ale wówczas 14-letni, dlatego niewykazany powyżej;
- domniemany przodek nr 128 mieszczanin Wojciech Rug (✱≈1742 †1821), ale wówczas w zaborze austriackim, dlatego niewykazany powyżej;
Marcinkowscy z podmiejskiego Niedzielska należeli do chłopstwa, dlatego przodka nr 248 powyżej wykazałem.
stylizowana flaga Polski (grunge textured flag of Poland on vintage paper); źródło: Flickr/Freestock Nicolas Raymond 2012 CC-BY 3.0; motyw z Genealogii Niepodległości