Prawa autorskie do kawałów

Wszystkie dowcipy (kawały) są zazwyczaj nieznanego autorstwa. Czy jednak takowe prawa komukolwiek mogą przysługują? Czy dowcip jest utworem chronionym prawem autorskim? Czy przysługują doń autorskie prawa majątkowe? :)

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631, z późn. zm.), przedmiotem prawa autorskiego (utworem) jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór), a w szczególności utwory literackie wyrażone słowem. Zgodnie z art. 1 ust. 4 tej ustawy, ochrona przysługuje twórcy niezależnie od spełnienia jakichkolwiek formalności (nie jest wymagana adnotacja © ani słowne zastrzeżenie, że ktoś sobie zastrzega prawa lub coś jest chronione).

Zgodnie z art. 4 pkt 4 tej ustawy, nie stanowią przedmiotu prawa autorskiego proste informacje prasowe. Dowcipy trudno jednak za informacje (choć są informacją, ale nie w tym znaczeniu tego słowa użyto), a nie wszystkie są w prasie.

Zatem dowcipy w pełni mogą być utworami chronionymi prawem autorskim. Na jakich zasadach można z nich korzystać?

Zgodnie z art. 23 tej ustawy, bez zezwolenia twórcy wolno nieodpłatnie korzystać z już rozpowszechnionego utworu w zakresie własnego użytku osobistego, przy czym zakres własnego użytku osobistego obejmuje korzystanie z pojedynczych egzemplarzy utworów przez krąg osób pozostających w związku osobistym, w szczególności pokrewieństwa, powinowactwa lub stosunku towarzyskiego. Przepis ten dotyczy zatem tylko znajomych o charakterze osobistym, a już nie zawodowym czy biznesowym.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy, wolno przytaczać w utworach stanowiących samoistną całość urywki rozpowszechnionych utworów lub drobne utwory w całości, w zakresie uzasadnionym wyjaśnianiem, analizą krytyczną, nauczaniem lub prawami gatunku twórczości.

Zgodnie jednak z art. 34 tej ustawy, można korzystać z utworów w granicach dozwolonego użytku pod warunkiem wymienienia imienia i nazwiska twórcy oraz źródła. Podanie twórcy i źródła powinno uwzględniać istniejące możliwości. Twórcy nie przysługuje prawo do wynagrodzenia, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Zgodnie zaś z art. 35 ustawy, dozwolony użytek nie może naruszać normalnego korzystania z utworu lub godzić w słuszne interesy twórcy.

Zatem podanie autorstwa dowcipu warunkowane jest istniejącymi możliwościami. W większości przypadków powinno to oznaczać, że można nieodpłatnie cytować dowcipy w całości bez podawania ich autora, o ile są to drobne utwory, bowiem takie są prawa gatunku twórczości, ponadto istniejące możliwości zazwyczaj uniemożliwiają ustalenie ich autorstwa.

Zobacz też:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *