Lex zombie

Zasada ignorantia iuris nocet motywuje mn膮, by rozpocz膮膰 poni偶sz膮 prawnicz膮 konstatacj臋 stwierdzeniem, 偶e jeszcze ma艂o wiem o prawie, tak dynamicznie hiperinflacyjnym, nie tylko sylwestrowo. w聽polskim systemie prawnym ro艣nie liczba nieuchylonych dotychczasowych akt贸w prawnych, z聽r贸偶nych wzgl臋d贸w jednocze艣nie pozostawionych w聽mocy obowi膮zuj膮cej z聽nowymi, chwilowo wiem o 4 takich:

  • ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. poz. 1000), por. sejmowy druk i proces nr 2410, senacki druk i proces nr 811, rz膮dowy projekt聽UC101 鈥 ORAZustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 922, z p贸藕n. zm.);
  • ustawa z聽dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodno艣ci i聽nadzoru rynku (Dz.聽U. z聽2017 r. poz.聽1398, z聽p贸藕n. zm.), por. sejmowy druk i聽proces nr聽248, rz膮dowy projekt UC146, senacki druk i聽proces Nr聽76 ORAZ ustawa z聽dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodno艣ci (Dz.聽U. z聽2017 r. poz.聽1226, z聽p贸藕n. zm.); opisowa cz臋艣膰 tytu艂u nowej ustawy jest szersza, a mimo to nie uchylono dotychczasowej ustawy;
  • ustawa z聽dnia 14 grudnia 2016 r. 鈥 Prawo o艣wiatowe (Dz.聽U. z聽2018 r. poz.聽996, z聽p贸藕n. zm.), por. sejmowy druk i聽proces Nr聽526, druk i聽proces Nr聽1030, senacki druk i聽proces Nr聽226, rz膮dowy projekt UA24, wprowadzona przez ustaw臋 z聽dnia 14 grudnia 2016 r. 鈥 Przepisy wprowadzaj膮ce ustaw臋 鈥 Prawo o艣wiatowe (Dz.聽U. z聽2017 r. poz.聽60, z聽p贸藕n. zm.), por. sejmowy druk i聽proces Nr聽1031, rz膮dowy projekt UA25 ORAZ ustawa z聽dnia 7 wrze艣nia 1991 r. o systemie o艣wiaty (Dz.聽U. z聽2017 r. poz.聽2198, z聽p贸藕n. zm.); u偶ycie wyrazu 鈥濸rawo鈥 w聽tytule ustawy oznacza rzekomo wyczerpuj膮c膮 regulacj臋 obszernej dziedziny spraw (por. ni偶ej 搂 19 pkt 2 ztp), czemu przeczy pozostawienie w聽mocy dotychczasowej ustawy;
  • ustawa z聽dnia 15 wrze艣nia 2000 r. 鈥 Kodeks sp贸艂ek handlowych (Dz.聽U. Nr聽94, poz.聽1037) 鈥 ORAZrozporz膮dzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z聽dnia 27 czerwca 1934 r. 鈥 Kodeks Handlowy (Dz.聽U. Nr聽57, poz.聽502, z聽p贸藕n. zm.), pozostawione od 01.01.2001 w聽mocy do czasu wydania przepis贸w dotycz膮cych firmy i聽prokury, co nast膮pi艂o dopiero 25.09.2003 (dwa i聽p贸艂 roku p贸藕niej) przez art. 9 ustawy z聽dnia 14 lutego 2003 r. o zmianie ustawy 鈥 Kodeks cywilny oraz niekt贸rych innych ustaw (Dz.聽U. Nr聽49, poz.聽408).
  • czy kto艣 zna kolejne tego typu akty prawne?

Jak wida膰 po pozycjach dziennika urz臋dowego, ju偶 po uchwaleniu nowych ustaw kompleksowo reguluj膮cych dziedzin臋 prawa, wszystkie te dotychczasowe i聽nowe ustawy mia艂y zmiany po tekstach jednolitych鈥 taka tam, inflacja鈥

Szukaj膮c wyk艂adni funkcjonalnej podtrzymywania nieboszczyk贸w:

  • z komisyjnej dyskusji (08.05.2018 ASW nr 153 + SPC nr 139, biuletyn 3093/VIII, s. 34鈥35) nad projektem ustawy o ochronie danych osobowych:

    Pose艂 Jerzy Polaczek (PiS): (鈥) proponuj臋 nada膰 nowe brzmienie. Ten przepis jest bardziej rozbudowany w stosunku do tego, kt贸ry jest zawarty w przed艂o偶eniu rz膮dowym. M贸wi膮c w jednym zdaniu, bez wprowadzenia tej poprawki, bez wprowadzenia tre艣ci tego artyku艂u tak, jak proponujemy, ca艂y sektor policyjny do czasu przyj臋cia ustawy implementacyjnej, implementuj膮cej dyrektyw臋 policyjn膮 nie podlega艂by regulacji w zakresie danych osobowych. My艣l臋, 偶e to doprecyzowanie jest istotne. Przypomn臋, 偶e Polska ma implementowa膰 do krajowego porz膮dku prawnego dyrektyw臋 Parlamentu Europejskiego z 2016 roku, w zwi膮zku z przetwarzaniem danych osobowych przez w艂a艣ciwe organy dla cel贸w r贸wnie偶 zapobiegania przest臋pczo艣ci i prowadzenia post臋powa艅 przygotowawczych, wykrywania, 艣cigania czyn贸w zabronionych, wykonywania kar w sprawie swobodnego przep艂ywu takich danych, oraz uchylaj膮c膮 decyzj臋 ramow膮 Rady z 2008 roku, w艂a艣nie t臋 dyrektyw臋 policyjn膮. Uwzgl臋dniaj膮c aktualny etap prac rz膮dowych oraz dat臋, jej implementacja w tym terminie nie jest mo偶liwa. Jednocze艣nie ustawa o ochronie danych osobowych z 2007 roku zostanie uchylona, a z kolei dyrektywa RODO nie znajdzie zastosowania do sektora policyjnego. Bez wprowadzenia tej poprawki ten sektor nie podlega艂by regulacji prawnej w zakresie ochrony danych osobowych.
    Legislator Magdalena Klorek: (鈥) Biuro Legislacyjne jest zdania, 偶e poprawka jest sprzeczna z 搂 41 ust. 1 zasad techniki prawodawczej, kt贸re m贸wi膮, 偶e ustaw臋 reguluj膮c膮 dotychczas dan膮 dziedzin臋 spraw uchyla si臋 w ca艂o艣ci, bez pozostawiania w mocy poszczeg贸lnych jednostek systematyzacyjnych, zw艂aszcza pojedynczych przepis贸w. Natomiast je偶eli wol膮 ustawodawcy jest uchylenie przepis贸w, mo偶e on to zrobi膰 poprzez przepis zmieniaj膮cy, w kt贸rym w spos贸b wyra藕ny informuje czytelnika, kt贸re przepisy maj膮 by膰 uchylane. Natomiast tutaj mamy do czynienia co do zasady z uchyleniem ustawy, ca艂ej ustawy o ochronie danych osobowych, z wyj膮tkiem wskazanych w niej przepis贸w, natomiast ten wyj膮tek jest r贸wnie偶 ograniczony co do zakresu, kt贸ry zosta艂 w poprawce przedstawiony, jak r贸wnie偶 co do czasu, bo maj膮 one obowi膮zywa膰 tylko do dnia wej艣cia w 偶ycie przepis贸w wdra偶aj膮cych tzw. dyrektyw臋 policyjn膮. Taki spos贸b redakcji tej poprawki mo偶e powodowa膰 pewne trudno艣ci interpretacyjne dla adresata i czytelnika ustawy. Nie do ko艅ca mo偶e by膰 jasne, jaka jest intencja tego przepisu i czy to wynika z tej tre艣ci. (鈥) tutaj mamy do czynienia z ograniczeniem zakresu i czasu, w zwi膮zku z tym ten zabieg, kt贸ry wprost przewidzia艂 ustawodawca w zakresie zasad techniki prawodawczej, w tym przypadku nie jest mo偶liwy do zastosowania, poniewa偶 mamy do czynienia z ograniczeniem czasowym i zakresowym. W zwi膮zku z tym wydaje nam si臋, 偶e najlepszym, najbardziej czystym legislacyjnie sposobem zapisu tego przepisu jest po prostu wymienienie w przepisach przej艣ciowych wszystkich sytuacji, kt贸re pa艅stwo chc膮 tym przepisem obj膮膰.
    Pose艂 Jerzy Polaczek (PiS): Szanuj臋 argumentacj臋 Biura Legislacyjnego. W zwi膮zku z tym, 偶e jest to jednak materia wyj膮tkowo wra偶liwa i odpowiedzialna, po prostu na tym etapie by艣my to wycofali, natomiast postaramy si臋, nawi膮zuj膮c tutaj do argumentacji Biura skorzysta膰 i skonsultowa膰 z Biurem Legislacyjnym w taki spos贸b, aby brzmienie (鈥) odpowiada艂o intencji dotycz膮cej zasad poprawnej legislacji.

  • z komisyjnej dyskusji (10.05.2018 ASW nr 155 + SPC nr 140, biuletyn 3124/VIII, s. 7鈥8) nad projektem ustawy o ochronie danych osobowych:

    Przewodnicz膮cy pose艂 Arkadiusz Czartoryski (PiS): (鈥) Teraz poprawka nr 10 klubu Prawa i Sprawiedliwo艣ci. Prosz臋, panie mecenasie.
    Legislator Adam Niew臋g艂owski: Panie przewodnicz膮cy, dzi臋kuj臋 za udzielenie g艂osu. Biuro Legislacyjne chcia艂oby tylko podkre艣li膰, 偶e szeroko odnosi艂o si臋 do to偶samej propozycji na posiedzeniu Komisji i podtrzymuje swoje uwagi co do niezgodno艣ci takiej propozycji z 搂 41 Zasad techniki prawodawczej, szczeg贸lnie w kontek艣cie zakresowego i terminowego utrzymania w mocy niekt贸rych przepis贸w. Dzi臋kuj臋.
    Przewodnicz膮cy pose艂 Arkadiusz Czartoryski (PiS): Dzi臋kuj臋. Kto z pa艅stwa jest za? Dzi臋kuj臋. Kto jest przeciwny? Dzi臋kuj臋. Kto wstrzyma艂 si臋 od g艂osu? Dzi臋kuj臋. (鈥) 27 os贸b by艂o za, przy braku g艂os贸w przeciwnych i wstrzymuj膮cych si臋. Poprawka zosta艂a zaakceptowana.

  • z聽uzasadnienia projektu ustawy o聽systemach oceny zgodno艣ci:

    鈥(鈥) Zakres zmian wynikaj膮cych z聽samego dostosowania przepis贸w ustawy do聽nowych ram prawnych jest na tyle du偶y, 偶e maj膮c na uwadze liczne nowelizacje ustawy z聽2002 r., zasada jasno艣ci i聽przejrzysto艣ci prawa wymaga wydania nowego aktu (鈥).
    Relacja mi臋dzy nowym i聽starym systemem oceny zgodno艣ci 鈥 kwestia pozostawienia w聽mocy ustawy z聽2002 r.
    Jednym z聽najwi臋kszych legislacyjnych wyzwa艅 w聽pracach nad ustaw膮 by艂o ustalenie zakresu i聽sposobu dalszego obowi膮zywania przepis贸w dotychczasowej ustawy o systemie oceny zgodno艣ci z聽2002 r. Jak wskazano wcze艣niej, projekt nowej ustawy zapewnia ramy dla wdro偶enia dyrektyw sektorowych, kt贸re s膮 sp贸jne z聽nowymi ramami prawnymi (NLF). Pierwotnym zamierzeniem politycznym by艂o, aby NLF jak najszybciej zyska艂 charakter uniwersalny i聽aby wszystkie akty sektorowe zosta艂y mo偶liwie szybko do聽nich dostosowane. Praktyka okaza艂a si臋 jednak inna 鈥 w聽prawie unijnym nadal pozostaje szereg dyrektyw nieznowelizowanych i聽niedostosowanych do聽NLF. w聽stosunku do聽cz臋艣ci z聽nich nie ma na razie nawet jasnych plan贸w co do聽formy i聽terminu dostosowania.
    Z powy偶szych powod贸w, w stosunku do聽cz臋艣ci wyrob贸w podlegaj膮cych ocenie zgodno艣ci, niezb臋dne jest utrzymanie starych zasad i聽starych przepis贸w (zar贸wno ustawowych, jak i聽wykonawczych). w聽sytuacji, w聽kt贸rej nie jest jasne jak d艂ugo ten stary system b臋dzie obowi膮zywa艂 w聽stosunku do聽poszczeg贸lnych kategorii wyrob贸w, bardzo trudne by艂oby skonstruowanie precyzyjnych przepis贸w przej艣ciowych okre艣laj膮cych zasady dalszego stosowania przepis贸w 鈥瀞tarej鈥 ustawy z聽2002 r. Dlatego zdecydowano o pozostawieniu w聽mocy ustawy z聽2002 r. przy ograniczeniu jej zakresu przedmiotowego i聽uchyleniu w聽niej tych przepis贸w, kt贸re nie b臋d膮 ju偶 mia艂y zastosowania (chodzi g艂贸wnie o przepisy dotycz膮ce akredytacji i聽PCA).
    Mo偶na zak艂ada膰 i聽zaprojektowana konstrukcja to przewiduje, 偶e 鈥瀞tary鈥 system b臋dzie stopniowo wygaszany, wraz z聽rozwojem prawodawstwa europejskiego, dostosowuj膮cego kolejne dyrektywy sektorowe do聽systemu NLF. B臋dzie to wymaga艂o sukcesywnego ograniczania zakresu przedmiotowego ustawy z聽2002 r. i聽w艂膮czaniu kolejnych kategorii wyrob贸w w聽zakres nowej ustawy (w szczeg贸lno艣ci poprzez uchwalanie nowych akt贸w wykonawczych z聽art. 12). Trudno natomiast na obecnym etapie przewidywa膰, kiedy i聽czy w聽og贸le pe艂ne ujednolicenie systemu oceny zgodno艣ci nast膮pi.

  • nie聽znalaz艂em niczego dla聽pozosta艂ych ustaw.

Powy偶sze lex zombie (鈥瀠艣miercane鈥, ale chwilowo utrzymywane przy 鈥炁紋ciu鈥 prawo) zosta艂o dostrze偶one ju偶 wcze艣niej, ot cho膰by:

  • 鈥(鈥) 禄Stara ustawa芦 zostaje. Warto zwr贸ci膰 uwag臋, 偶e zdecydowano o pozostawieniu w聽mocy ustawy o systemie oceny zgodno艣ci z聽2002 r. przy ograniczeniu jej zakresu przedmiotowego i聽uchyleniu w聽niej tych przepis贸w, kt贸re nie b臋d膮 ju偶 mia艂y zastosowania (chodzi g艂贸wnie o przepisy dotycz膮ce akredytacji i聽Polskiego Centrum Akredytacji). Zak艂ada si臋 jednak sukcesywne ograniczanie zakresu przedmiotowego ustawy z聽2002 r. i聽w艂膮czanie kolejnych kategorii wyrob贸w w聽zakres nowej ustawy (w szczeg贸lno艣ci poprzez uchwalanie nowych akt贸w wykonawczych). Trudno natomiast na obecnym etapie przewidywa膰, kiedy i聽czy w聽og贸le nast膮pi pe艂ne ujednolicenie systemu oceny zgodno艣ci鈥

    鈥 Krzysztof Kwiatkowski, Ustawa o systemach oceny zgodno艣ci i聽nadzoru rynku wesz艂a w聽偶ycie, 20.04.2016 WK鈫抣ex.pl鈫抴iadomo艣ci/aktualno艣ci

  • 鈥(鈥) Ustawa 鈥 Prawo o艣wiatowe nie uchyla ca艂ej ustawy o systemie o艣wiaty, a jedynie jej cz臋艣膰. w聽rezultacie zamiast upro艣ci膰 przepisy, raczej je komplikuje, poniewa偶 teraz system b臋dzie si臋 opiera艂 na dw贸ch aktach prawnych, nie licz膮c ogromnej liczby regulacji przej艣ciowych w聽ustawie wprowadzaj膮cej. Przy tym wiele przepis贸w Prawa o艣wiatowego przepisano z聽ustawy o systemie o艣wiaty bez poprawek, a cz臋艣膰, nawet maj膮cych charakter do艣膰 og贸lny (jak przepis o nauczaniu religii w聽szko艂ach), w聽niej pozostawiono鈥

    鈥 Monika Sewastianowicz, Co zmieniaj膮 nowe ustawy o艣wiatowe, 28.02.2017, 鈥Dyrektor Szko艂y鈥 2/2017

Zgodnie z聽za艂膮cznikiem do聽rozporz膮dzenia Prezesa Rady Ministr贸w z聽dnia 20 czerwca 2002 r. w聽sprawie 鈥瀂asad techniki prawodawczej鈥 (Dz.聽U. z聽2016 r. poz.聽283):

  • ustaw臋 reguluj膮c膮 dotychczas dan膮 dziedzin臋 spraw uchyla si臋 w ca艂o艣ci, bez pozostawiania w mocy poszczeg贸lnych jej jednostek systematyzacyjnych, zw艂aszcza pojedynczych przepis贸w (搂 41 ust. 1);
  • jednak偶e je偶eli w wyniku uchylenia (鈥) wyj膮tkowo zachowuje si臋 moc obowi膮zuj膮c膮 tylko niekt贸rych przepis贸w ustawy, w ustawie zamieszcza si臋 przepis zmieniaj膮cy, w kt贸rym wyczerpuj膮co wymienia si臋 uchylane [fragmenty] (搂 41 ust. 2);
  • ustawy musz膮 wyczerpuj膮co regulowa膰 dan膮 dziedzin臋 spraw, nie pozostawiaj膮c poza zakresem swego unormowania istotnych fragment贸w tej dziedziny (搂 2) 鈥 ale jednocze艣nie 鈥 ustawy zaledwie mog膮 (nie musz膮) w spos贸b ca艂kowity i聽wy艂膮czny regulowa膰 dan膮 dziedzin臋 spraw (a contrario z聽搂 39 ust. 2);
  • zatem 鈥瀢yczerpuj膮co鈥 nie oznacza: 鈥瀋a艂kowicie鈥 i聽鈥瀢y艂膮cznie鈥 鈥 wola艂bym jednak lepszego prawodawc臋, kt贸ry nie zmienia prawnego znaczenia tych potocznie (na gruncie j臋zyka polskiego i聽wyk艂adni j臋zykowej) rozumianych s艂贸w;
  • okre艣lenie przedmiotu ustawy mo偶e by膰 rzeczowe (rozpoczynaj膮ce si臋 od wyraz贸w 鈥濳odeks鈥, 鈥濸rawo鈥 albo 鈥濷rdynacja鈥, pisanych wielk膮 liter膮), w聽przypadku gdy ustawa wyczerpuj膮co reguluje obszern膮 dziedzin臋 spraw (搂 19 pkt 2);
  • rozporz膮dzenia musz膮 wyczerpuj膮co regulowa膰 sprawy przekazane do聽unormowania w聽ustawowym upowa偶nieniu (搂 119 ust. 1);
  • je偶eli dan膮 instytucj臋 prawn膮 reguluje si臋 ca艂o艣ciowo, a wyczerpuj膮ce wymienienie przepis贸w prawnych, do聽kt贸rych si臋 odsy艂a, nie jest mo偶liwe, mo偶na wyj膮tkowo odes艂a膰 do聽przepis贸w okre艣lonych przedmiotowo, o ile przepisy te dadz膮 si臋 w聽spos贸b niew膮tpliwy wydzieli膰 spo艣r贸d innych (搂 156 ust. 4);
  • ustawa nie mo偶e powtarza膰 przepis贸w zamieszczonych w聽innych ustawach (搂 4 ust. 1).

Warto zaznaczy膰, 偶e nie mamy w聽tych sytuacjach do聽czynienia z:

  • zasad膮 lex posterior generali non derogat legi priori speciali (og贸lniejszy p贸藕niejszy akt nie uchyla aktu wcze艣niejszego szczeg贸lnego). Wymieniane dotychczasowe i聽nowe ustawy dotycz膮 tej samej dziedziny, s膮 w聽r贸wnym (por贸wnywalnym) stopniu wyczerpuj膮ce, ca艂kowite i聽wy艂膮czne;
  • odwlekaniem wej艣cia w聽偶ycie licznych akt贸w, jak by艂o np. z聽4脳zmienianym art. 80 ustawy z聽dnia 24 wrze艣nia 2010 r. o ewidencji ludno艣ci (01.08.2011 鈫01.01.2012 鈫01.01.2013 鈫01.01.2015 鈫01.03.2015), 2脳zmienianym art. 93 ustawy z聽dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (01.07.2011 鈫01.01.2015 鈫01.03.2015), czy 1脳raz zmienianym art. 149 ustawy z聽dnia 28 listopada 2014 r. 鈥 Prawo o aktach stanu cywilnego (01.01.2015 鈫01.03.2015) 鈥 mimo wszystkie takie praktyki nale偶y uzna膰 za kompromisowe mniejsze z艂o; lepiej odwlec wej艣cie w聽偶ycie nieprzygotowanego aktu ni偶 pozwoli膰 stosowa膰 go w聽chaosie.

B臋d臋 ma艂o oryginalny, do艂膮czaj膮c teledysk The Cranberries, Zombie z albumu Need to Argue (1994, s艂. muz. 1994 Dolores O’Riordan, re偶. 1995 Samuel Bayer):

漏 Mobilus In Mobili, 2014 Carytown VA USA, Flickr & Commons Wikimedia, CC-BY

漏 Mobilus In聽Mobili, 2014 Carytown聽VA USA, Flickr & Commons Wikimedia, (CC鈥態Y,Fb,YT,Wiki,Flickr)

Dodaj komentarz

Tw贸j adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola s膮 oznaczone *