Przekierowanie, nazwisko i cytowanie

Tydzień przed tegoroczną brzeską konferencją miałem zaszczyt przedstawiać pozycję użytkownika archiwów (por. prezentacja) w trakcie konferencyjnego panelu archiwów (NAC+NDAP) na Targach Dziedzictwo w MT w Warszawie (www+Fb). Wspomniałem tam m.in. o zasadzie stabilności linków, iż powinny przekierowywać, nawet jeśli zmieniamy wzorzec URL (strukturę, system adresów/linków). W mojej bazie danych (przykład) mam różne linki jeszcze do baz danych PRADZIAD i SEZAM (w przykładowej mojej podstronie jest to link na numerze zespołu archiwalnego 1426). Dotąd mimo ich trwającej migracji do bazy ZOSIA i SzukajWArchiwach, owe stare linki były niezmienne i stabilne, dlatego nie musiałem ich zmieniać. Dziś dodawałem do swoich zasobów nową jednostkę archiwalną (z której robię odpis/cytat, żeby uźródłowić metryką daty i osoby*) i ku mojemu zdziwieniu stary link:

http://baza.archiwa.gov.pl/sezam/sezam.php?l=pl&mode=show&zespoly_id=40851

przekierował mnie AUTOMATYCZNIE pod nowy link, do nowej bazy (ZOSIA/SzwA), dokładnie tam, gdzie powinien, czyli NIE do komunikatu, że strony nie znaleziono (błąd HTTP 404), ani nawet NIE do strony głównej starego (NDAP) / nowego serwisu (SzwA), LECZ do takiego samego odpowiedniego miejsca, czyli opisu dokładnie tej samej zmigrowanej jednostki archiwalnej:

http://www.szukajwarchiwach.pl/39/1426/0

BRAWO NAC, BRAWA NDAP!!! ☺ O to mi właśnie chodziło, tak trzymać dalej!!! ☺ O tym mówiłem, że tak właśnie trzeba. Cieszę się, że powiedziałem to niepotrzebnie ☺ bo przekierowania (htaccess→mod_rewrite) raczej ustawiono wcześniej ☺

PS. Niestety 12.12.2016 o godz. 20 już takie przekierowanie NIE działa… :/

Ważne, by w miarę możliwości zawsze nieaktualne linki przekierowywały bezpośrednio do nowego adresu. Nie da się raz założyć, że zmian adresacji nigdy nie będzie, byłoby to mrzonką. Doskonalenie i postęp techniczny są wpisane w każdą witrynę internetową. Zmiany adresów co najwyżej można minimalizować, ich unikać. Pozostaje natomiast sprawa przekierowań.

Podlinkowane akta stanu cywilnego (ASC) Archiwum Państwowego (AP) w Łodzi na tę chwilę zawierają (przynajmniej dla Brzeźnia) tylko opisy na poziomie zespołów archiwalnych, bez głębszego podziału w strukturze na serie i jednostki archiwalne, jak i bez skanów. Jak się mogę domyślać, dopiero trwa migracja ewidencji (podobnie jak dopiero trwa digitalizacja i publikacja skanów), więc w przewidywalnej przyszłości sytuacja będzie się zmieniać. Dobrym przykładem, jak wygląda struktura zespołów, jest zasób AP Opole (np. w zespole nr 1 wystarczy zobaczyć serie i jednostki).

W chwili pisania tego wpisu (godz. 19:00), własna witryna internetowa Narodowego Archiwum Cyfrowego akuratnie nie działa. Mam nadzieję, że to przejściowe, zdarza się nawet najlepszym.

ZIELIŃSCY

Dzięki Marcinowi Maryniczowi wiem, że moja Paulina Zapłotna zmarła w Łyskorni (akt 2/1913 MR12265; unikat ASC = AAd Częstochowa KM 3661 MR12263 = FS DGS 4591326 PAL/ARK plik 96; duplikat ASC = AP Łódź 39/1576/0 MR11485 = skan PTG; por. legenda/opis).  Wciąż nie wiem, gdzie wzięła ślub, choć kręciła się wokół lututowskich Dymków oraz Brzeźnia. Według aktu zgonu powinna (bo to tylko akt zgonu, czyli dane mniej pewne) urodzić się w Sokolnikach, wciąż na ziemi wieluńskiej (pow. wieruszowski). Idąc tym tropem, przyjmuję, że znalazłem tam jej narodziny pod żeńskim imieniem Apolinaria (akt 62/1833 MR12262, duplikat ASC = AP Łódź 39/1674/0 MR12273 → skan PTG). Była córką Franciszka i Małgorzaty Zielińskich (MR12266 i MR12267; wg aktu zgonu imię matki to Kornelia, ale póki co przyjmuję to za pomyłkę). Znalazłem tam również ich ślub (akt 16/1833 MR12274; duplikat ASC = AP Łódź 39/1674/0 MR12273 → skan PTG; metryka łacińska = AAd Częstochowa KM 1137 MR12277 strona 143 = FS DGS 4584565 PAL/ARK plik 151 = mikrofilm CHR/FHL 2213715 item 2 klatka 155 FS DGS 5079407 PAL/ARK plik 154) oraz pierwsze małżeństwo Małgorzaty (akt 4/1815 MR12276; duplikat ASC = AP Łódź 39/1674/0 MR12273 → skan PTG) z Józefem Pietrusińskim / Pietrasińskim, który tamże ją  owdowił (akt 90/1832 MR12275; duplikat ASC = AP Łódź 39/1674/0 MR12273 → skan PTG). Z aktów małżeństw wynika, że Franciszek był synem Błażeja Zielińskiego i Konstancji z Cieślików, a Małgorzata córką Wawrzyna (Wawrzyńca) Stefaniaka i Elżbiety z Garztychów (być może Gasztych, Garsztych). Pierwszy teść Małgorzaty był stawowym (stróżem stawu?). Mikołaj Zieliński był pociotem Małgorzaty wymienionym przy pierwszym ślubie, choć dopiero drugi małżonek był Zieliński. Wszyscy byli z Sokolników.

Moja relacja do Błażeja: Maciej Róg → Grażyna Kalinowska → Kazimiera Rodak → Ludwika Zapłotna → Ludwik Zapłotny → Paulina Zielińska → Franciszek Zieliński → Błażej Zieliński (0001011).

Co ciekawe, Paulina – Apolonia – Apolinaria urodziła się w lipcu, trzy miesiące po kwietniowym ślubie rodziców. Poczęta zatem była zapewne w październiku roku wcześniejszego, czyli pięć miesięcy po majowej śmierci poprzedniego męża matki. Nie wiemy, czy tyle (październik→kwiecień) trwało zwlekanie 37-letniego ojca dziecka przed ożenkiem, czy też poszukiwania ojca, który uzna dziecko jak swoje. Być może powody były prozaiczne lub inne, np. ciąża była mało widoczna.

Według Geneteki, ślubów Błażejów i Konstancji w Sokolnikach było niewiele, dlatego mam podstawy sądzić, że ślub 55/1780 Błażeja Bździoniaka i Konstancji Cieślik dotyczy rodziców Franciszka. Ciekawe przezwisko. Takimi zmianami przezwisk (Bździoniak→Zieliński) zdziwiony nie jestem (Jędreczak/Cytera→Bakalarczyk, Łysy→Kalinowski).

PS. Metryka Błażejowego syna Rocha 29.10.2017 potwierdziła zmianę przezwiska Bdzion→Zieliński (por. MR12535÷MR12538)

OPIS

Na marginesie. Jak czytać powyższe skrótowce: (MR ASC AP …/…/… PTG AAd KM FS DGS PAL ARK CHR FHL strona plik klatka item)? ☺ Z opisów wynika, że ta sama metryka dostępna jest na kilka sposobów, z kilku źródeł, była bowiem kilka razy pisana i skanowana.

Aby to zrozumieć, warto krótko rozeznać, jakie przepisy prawa w danym czasie i miejscu obowiązywały. Akt małżeństwa Franciszka z Małgorzatą w 1833 r. spisano w parafii rzymskokatolickiej w Sokolnikach, gubernia kaliska, Królestwo Polskie (zabór rosyjski). Proboszcz według ówczesnego prawa świeckiego był urzędnikiem stanu cywilnego (USC) i tworzył po dwa egzemplarze (unikat i duplikat, pierwopis i wtóropis) aktów stanu cywilnego (ASC): aktów urodzenia, aktów małżeństwa i aktów zejścia. Czynił to w latach 1808-1825 po polsku według narracyjnych formuł Kodeksu cywilnego Napoleona, od 1826 według przepisów zaborczych po polsku, od 1868 po rosyjsku cyrylicą, a po 1915 wraz z linią frontu ponownie po polsku. Dopiero w 1946 r. w całej Kongresówce zaprowadzono odrębne urzędy stanu cywilnego prowadzone przez świeckich urzędników (nieco inaczej było np. w Galicji i Prusach, ale nie o nich tu piszę).

Jednakże wracając do 1833 r., proboszcz podlegał również własnym kościelnym przepisom Kościoła rzymskokatolickiego m.in. wprowadzonym przez sobór trydencki (1545-1563). Według nich spisywał podobne akty chrztu, małżeństwa i pochówków (inne sakramenty i zapowiedzi na tym etapie pomińmy) w łacinie. Równoległe prowadzenie metryk, kancelarii, sakramentów i parafii wymogło posługiwanie się raptularzami, czyli tabelarycznymi wersjami na szybkie krótkie notatki. Z nimi również mamy do czynienia jako genealodzy.

Taki unikat (duplikat, metryka łacińska) urodzeń (chrztów), małżeństw i zejść (pochówków) wraz z alfabetycznymi regestrami (skorowidzami, indeksami) na każdy rocznik, pojedynczo lub wieloma latami razem, był szyty w twardą opisaną okładkę. Tak oprawiony nazywamy księgą metrykalną, która w archiwach zazwyczaj stanowi pojedynczą jednostkę archiwalną (za dane lata) szerszego zespołu archiwalnego (danych ASC / z danego USC). Unikaty zazwyczaj zostawały na parafiach, w wielu diecezjach najstarsze trafiły już do archiwów diecezjalnych (AD), natomiast duplikaty zazwyczaj poprzez sądy pokoju trafiły do współczesnych archiwów państwowych (AP). Te ostatnie zostały ponumerowane (np. 45 to AP Opole, 8 AP Częstochowa, a 39 AP Łódź). Jest to elementem sygnatury archiwaliów (np. 39/1674/0), którą współcześnie widać m.in. w adresach linków (URL) w serwisie Szukaj w archiwach, np. szukajwarchiwach.pl/39/1674/0.

Księgi metrykalne były kiedyś mikrofilmowane, a współcześnie papierowe księgi lub ich mikrofilmy są digitalizowane (za pomocą skanera lub cyfrowych aparatów fotograficznych). Efekty digitalizacji są publikowane w różnych serwisach np.

Ja zaś prowadzę genealogiczną bazę danych, której część jest widoczna na genealogia.mrog.org. Opiera się ona o skrypt JSFamilia oraz identyfikatory rekordów (osób; multimediów-obiektów; zdarzeń, w tym cytatów = odpisów i wypowiedzi; miejsc; instytucji; i notatek). Pojedynczy identyfikator np. MR01037 tworzą moje inicjały oraz unikalny kolejny numer (aktualnie 5-cyfrowy) nadawany przeze mnie w papierowym zeszycie. Identyfikatory można sprawdzić pod adresem http://genealogia.mrog.org/MR01037.html gdzie 01037 można zamienić na inny numer.

Wracając do opisu (akt 16/1833 MR12274; duplikat ASC = AP Łódź 39/1674/0 MR12273 → skan PTGunikat ASC = AAd Częstochowa KM 3661 MR12263  = FS DGS 4591326 PAL/ARK plik 96; metryka łacińska = AAd Częstochowa KM 1137 MR12277 strona 143 = FS DGS 4584565 PAL/ARK plik 151 = mikrofilm CHR/FHL 2213715 item 2 klatka 155 FS DGS 5079407 PAL/ARK plik 154):

  • 16/1833 — to numer i rocznik aktu
  • MR12274 — to identyfikator pojedynczej metryki (źródła = odpisu = cytatu) z mojej bazy danych
  • duplikat ASC — wskazuje na namiary na akt stanu cywilnego spisany w drugim egzemplarzu
  • AP Łódź — wskazuje na miejsce przechowywania: Archiwum Państwowe (AP) w Łodzi
  • 39/1674/0 — to sygnatura zawierająca numer archiwum (39 to Łódź) i numer zespołu archiwalnego (1674/0), tutaj jest to zarazem link do serwisu Szukajwarchiwach do tego zespołu
  • MR12273 — to oznaczenie całej księgi metrykalnej (duplikatu z danymi rocznikami) w mojej bazie danych
  • skan PTG — to link do skanu w serwisie metryki.genealodzy.pl Polskiego Towarzystwa Genealogicznego
  • unikat ASC — wskazuje na namiary na akt stanu cywilnego spisany w pierwszym egzemplarzu
  • metryka łacińska — wskazuje na namiary na kościelny egzemplarz aktu
  • AAd Częstochowa — wskazuje na miejsce przechowywania: Archiwum Archidiecezjalne (AAd) w Częstochowie
  • KM 1137 lub KM 3661 — to sygnatura z tamtejszego zespołu Ksiąg Metrykalnych (KM)
  • MR12263 lub MR12277 — to oznaczenie księgi metrykalnej (unikatu i łacińskiej) w mojej bazie danych
  • strona 143 — wskazuje numer w papierowej księdze metrykalnej według paginacji stron (foliacji kart), widoczny zazwyczaj w górnym skrajnym narożniku
  • FS — wskazuje, że księga jest dostępna u mormonów w serwisie FamilySearch.org (FS)
  • DGS 4591326 — to sygnatura mormońskiego zestawu (kolekcji) cyfrowych plików Digital Genealogical Society (DGS), dostępna aktualnie poprzez adres https://familysearch.org/search/film/004591326 gdzie końcówka 4591326 to dowolny numer DGS, który można wyszukać z katalogu miejsc, czyli poprzez stronę menu Search→Catalog czyli familysearch.org/catalog-search, tam w opisie danej miejscowości i kościoła (przykład) jest sekcja Film Notes, a w niej kolumna Film/DGS zawierająca numer tradycyjnych mikrofilmów (Film) albo cyfrowych zestawów (DGS), uzupełniona o ikonę i link do zamawiania rolek mikrofilmów albo do skanów
  • PAL/ARK — to alternatywne linki do skanów u mormonów; ARK to standard (i fragment adresu) aktualnie używany przez mormonów; PAL to fragment adresu dawniej używany przez mormonów, obecnie widoczny na dole skanu w zakładce Information w sekcji Citation; niestety nie wiem, który standard się utrzyma, dlatego póki co notuję sobie oba linki
  • plik 154 — numer pliku w zestawie (kolekcji), który można uzyskać poprzez DGS za pomocą linku https://familysearch.org/search/film/004591326?i=153 (gdzie 153 to plik 154 pomniejszony o jeden, a 4591326 to numer DGS)
  • mikrofilm CHR  — to wskazanie, że dana księga jest zmikrofilmowana i dostępna na rolkach mikrofilmów np. w Centrum Historii Rodziny (CHR) Wrocław i Warszawa, albo w danym archiwum (zazwyczaj archiwum zgadzało się na mikrofilmowanie własnych metryk pod warunkiem otrzymania kopii ich mikrofilmów) — mikrofilmy zamawiamy, jeśli nie ma skanów online
  • FHL 2213715 item 2 — to numer rolki mikrofilmu mormonów w centrach historii rodziny (ang. Family History Library); w przypadku dopisku „item X”, jest to tylko część rolki, która może zawierać inne księgi (parafie); mikrofilmy można wyszukać na FamilySearch w menu SearchCatalog w polu Film/Fiche Number
  • klatka 155 — niektóre mikrofilmy mają numery klatek z lewej krawędzi kadru, które też zapisuję
  • jak można zauważyć, niektóre unikaty zostały zdigitalizowane zarówno z mikrofilmu, jak i ponownie z tradycyjnego oryginału.

Tyle tytułem pisemnego uzupełnienia porządkowania chaosu (nawiązuję do prelekcji dla ŚTG i SOG). Chyba mnie pogrzało, ale to ucieczka przed surówką wideo czekającą do obróbki.